Grudusk to jedna z najstarszych miejscowości północnego Mazowsza. Choć dziś jest spokojną wsią, jego przeszłość kryje fascynującą historię grodu, który przez setki lat strzegł granic, tętnił życiem handlowym i rzemieślniczym, a w czasach największego zagrożenia stawał się tarczą chroniącą Mazowsze przed pruskimi najazdami.

Miejscowość położona jest około 18 km na północ od Ciechanowa, na dawnych szlakach prowadzących w kierunku Mławy, Olsztyna, Gdańska oraz Przasnysza. Jej centralnym punktem jest wysokie wzniesienie zwane Zieloną Górą – wczesnośredniowieczne grodzisko datowane na IX–XI wiek. Pierwotna nazwa miejscowości, Grudowsk, wywodzi się od słowa gruda, oznaczającego twardą, kamienistą ziemię, co nawiązywało do wałów i umocnień grodu.
Grodzisko, które broniło Mazowsza
Badania archeologiczne potwierdzają, że Grudusk był ważnym ośrodkiem już we wczesnym średniowieczu. Położony na pograniczu mazowiecko‑pruskim, pełnił funkcję warowni chroniącej północne Mazowsze przed najazdami. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że do X wieku leżał na trasie szlaku handlowego prowadzącego z Rusi do wikińskiej osady Truso nad Bałtykiem.
W latach 2010–2015 archeolodzy odkryli tu pozostałości potężnych fortyfikacji: kamienne fundamenty dwóch wież obronnych, zarysy wałów, ślady fosy oraz fragmenty bramy. Ustalono, że gród był wznoszony co najmniej trzykrotnie. W okresie największego rozwoju na majdanie znajdowała się gęsta zabudowa mieszkalna, a osada pełniła funkcję prężnego ośrodka administracyjnego, handlowego i rzemieślniczego.
Mieszkańcy zajmowali się kowalstwem, tkactwem, rybołówstwem oraz obróbką poroża i kości. W domach o konstrukcji zrębowej znajdowano kamienne piece, gliniane podłogi i liczne narzędzia codziennego użytku. Archeolodzy odkryli ponad 100 obiektów oraz setki przedmiotów – od noży i przęślików po ozdoby, pieczęcie i rylce do pisania na tabliczkach woskowych.
cały artykuł w papierowym wydaniu Czasu Ciechanowa

































